Orka's vermijden

Zeilen met gevaarlijke dieren

In Australië varen we al jaren in wateren waar potentieel gevaarlijke dieren leven, zoals estuariene krokodillen, verschillende soorten haaien en natuurlijk allerlei dodelijke kwallen. Toen we in XNUMX naar Spitsbergen voeren, konden we ijsberen en walrussen aan deze illustere lijst toevoegen. En nu betreden we wateren waar een ander dier leeft dat de afgelopen jaren zeiljachten heeft geteisterd: de Iberische orka

Iberische orka's

De Iberische orka's zijn een kleine groep van ongeveer 50 orka's (Orcinus orka) die leven langs de Atlantische kusten van Zuidwest-Europa en Noord-Marokko. Om redenen die onder de orka's welbekend zijn, maar waarover onder mensen breed gespeculeerd wordt, begonnen enkele individuele orka's in 2020 zeiljachten en vissersboten aan te vallen, waarbij hun roer beschadigd raakte of brak en de vaartuigen onbevaarbaar werden. Hoewel het exacte aantal beschadigde vaartuigen niet bekend is, zijn er sinds 2021 minstens zes vaartuigen gezonken na een aanval van een orka. Interessant is dat er nu ongeveer 15 van deze orka's bekend zijn die boten hebben aangevallen, wat suggereert dat ze dit gedrag van elkaar overnemen.

Onze ervaringen met orka's

We hebben allebei talloze orka's gezien toen we in de jaren 1990 in Vancouver woonden; van hoog bovendeks op de veerboten in British Columbia, vanaf boten om walvissen te spotten, vanuit kleinere Zodiacs en vanaf de kust. We zagen ze ook van Yuma tijdens onze oversteek van de Barentszzee, van Noorwegen naar Spitsbergen, in 2023. Het zijn indrukwekkende dieren wanneer je ze vanaf het dek van je eigen zeilbootje in een grote, koude, grijze zee bekijkt...! Hun rugvinnen waren langer dan wij, en hun lengte was slechts iets korter dan Yuma's 12 meter. Gelukkig hadden ze nog niet van hun Iberische familie geleerd hoe leuk het is om roeren aan te vallen en bleven ze richting Rusland zwemmen.

Waar zijn deze Iberische orka's?

Vijf jaar na de eerste gemelde aanvallen voor de Iberische kust is er nu veel meer informatie beschikbaar over waar en wanneer orka's zeiljachten kunnen aanvallen. Deze orka's voeden zich met blauwvintonijn, dus het korte antwoord is dat ze gaan waar de tonijn gaat: de Straat van Gibraltar aan het eind van de winter en de lente, langs de Iberische Atlantische kust in de zomer en de Golf van Biskaje in de herfst. Helaas zwemmen niet alle orka's samen, dus er is altijd enige onzekerheid over waar ze kunnen opduiken. Desalniettemin concentreert de hotspot voor aanvallen zich rond de Golf van Cádiz, richting Marokko en de Straat van Gibraltar, en dan vooral in de lente.

Hoewel er eindeloos veel commentaar en aandacht is voor deze orka's en het risico dat ze vormen voor zeiljachten, is het slechts een zeer klein deel van de boten dat door deze dieren is aangevallen. Dit betekent dat de kans op een aanval laag is en dat de kans op schade of, erger nog, zinken nog lager is. Desalniettemin, zelfs als het risico laag is, maar de mogelijke gevolgen catastrofaal, is het verstandig om voorzorgsmaatregelen te nemen.

Wat doe je dan?

Net als bij veel andere dingen die te maken hebben met varen op een kleine zeilboot, en eigenlijk ook in het leven in het algemeen, draait het allemaal om risicomanagement. Er bestaat niet zoiets als een activiteit zonder risico, dus dan is het beste om die risico's zo goed mogelijk te beheersen. Bijvoorbeeld, bij het oversteken van een oceaan is het beter om gebruik te maken van de passaatwinden in plaats van te vertrekken tijdens het cycloonseizoen. Bij een tocht langs de kust raadpleeg je eerst de weersvoorspelling en getijdentabellen voordat je besluit te gaan vertrekken.

Een van de belangrijkste aanbevelingen die voortkomt uit de vijf jaar aan orka-informatie die tot nu toe is verzameld, is om te proberen te vermijden door gebieden te varen waar orka's recent zijn waargenomen. Als dat niet kan, wordt aanbevolen om in wateren te varen die ondieper zijn dan 20 meter. Dit laatste is mogelijk in sommige gebieden waar de zeebodem geleidelijk afloopt (bijvoorbeeld de Golf van Cádiz), maar niet in andere vanwege steile hellingen en rotsachtige kustlijnen (bijvoorbeeld Galicië). Maar zelfs wanneer het mogelijk is om dicht bij de kust te blijven, moeten er andere gevaren in acht worden genomen, zoals visnetten en boeien die veel voorkomen in ondieper water langs deze kustlijn. Een boot die vanwege deze visserij gevaren naar dieper water moet, moet daarna zo snel mogelijk weer terug naar ondiep water.

Wat te doen bij een aanval?

Hier wordt het lastig, aangezien verschillende bronnen richtlijnen geven over de te nemen maatregelen bij een aanval, en deze voorgestelde maatregelen zijn niet altijd consistent. Zo suggereren sommige bronnen dat je de zeilen moet laten zakken en de boot moet stoppen om het roer 'oninteressant' te maken vanwege het gebrek aan water dat eroverheen stroomt (iets waar andere dolfijnen duidelijk van genieten). Daarentegen suggereert een andere reeks bronnen dat je precies het tegenovergestelde moet doen en zo ver mogelijk van de plek vandaan moet gaan, omdat de orka's waarschijnlijk meer geïnteresseerd zijn in tonijn in de buurt dan in de boot. Misschien hangt de keuze tussen deze twee optie's af ​​van de vraag of je al dan niet bewijs kunt zien dat de dieren aan het eten zijn. Andere opties zijn onder andere zand in het water gooien en voorwerpen achter de boot hangen om de orka's toegang tot, of plezier van het roer te belemmeren.

We hebben nog geen besluit genomen over onze aanpak, maar we naderen gestaag het geografische punt waar deze beslissingen moeten worden genomen. Uiteraard hopen we dat we de Iberische orka's in de eerste plaats volledig kunnen vermijden, en dat de volgende orka's die we zien absoluut niet geïnteresseerd zullen zijn in Yuma, en dat dit ver weg van de Iberische kust zal zijn.

PS: Wij hebben geen foto's van orka's, daarom wat willekeurige onderwaterfoto's van andere gevaarlijke en minder gevaarlijke dieren.