Lissabon

Yuma en Oeiros bekijken

Na onze vlotte aankomst in de wateren van Lissabon de avond ervoor, trakteerden we onszelf op een lange slaappauze in de beschutte jachthaven van Oeiras – een kans om bij te komen van alle opwinding. Een inspectie van Yuma onthulde dat we een gebroken schuif bovenaan het grootzeil hadden, die vervangen moest worden voordat we het grootzeil weer konden hijsen. Verder leken wij, en belangrijker nog, Yuma, er goed vanaf te zijn gekomen na onze winderige periodes bij Cabos Raso en Cascais.

Na de dag ervoor 13 uur op Yuma te hebben doorgebracht, wilden we graag onze benen strekken. Dus verkenden we de jachthaven en de stranden ten westen van Oeiras, namelijk Praia da Torra en Praia de Carcavelos. Vlakbij het eerste strand ligt een indrukwekkend fort, Forte de São Julião da Barra, dat helaas nog steeds in gebruik is door het Portugese leger en daarom verboden terrein is voor bezoekers zoals wij.

De stranden waren prachtig, met fijn zand en rotsachtige landtongen, en vol mensen die genoten van de eerste zonnestralen van het jaar in Lissabon. Het was, zo werd ons verteld, een lange en regenachtige lente geweest.

Nog een explosie uit het verleden

Een belangrijke reden om naar Lissabon te komen was om Paula Sobral te ontmoeten. In 2015 had ze samen met mij (V) een sabbatical gedaan bij AIMS, wat cruciaal bleek voor de oprichting van wat inmiddels het AIMS Marine Microplastics Team is geworden.https://www.aims.gov.au/research-topics/environmental-issues/marine-microplasticsNaast haar bijdrage hieraan namen we ook deel aan wat collega's destijds omschreef als 'de reis van jaloezie': een 8-daagse excursie naar de Australische Kimberley op AIMS' onderzoeksschip Solander. Genoeg reden om contact op te nemen en te horen wat Paula sindsdien had uitgespookt.

Tot onze verbazing woonde ze, gezien de omvang van Lissabon, op slechts een halfuurtje lopen van Oeiras, in Cascais. We spraken af voor een picknicklunch in de Jardim da Torre de Belém, dronken cocktails in een café aan haar strand, Praia de Carcavelos, en werden getrakteerd op een heerlijk diner in haar lokale visrestaurant in Cascais. We kregen ook haar appartement te zien, met allerlei hoekjes en gaatjes en balkons verspreid over twee verdiepingen, vol souvenirs van al haar reizen – wat een fantastische plek! Het was heerlijk om elkaar weer te zien, en we namen afscheid van Paula's aanbevelingen voor bezienswaardigheden in Portugal op weg naar de Middellandse Zee (natuurlijk wel met de orka's op de achtergrond).

Bethlehem

Terwijl we een paar dagen in Oeiras schuilden voor een uit de hand gelopen Nortada, konden we ook de toeristische trekpleisters van Lissabon verkennen. Dit was gemakkelijk te doen, aangezien een van de belangrijkste treinlijnen naar het stadscentrum langs de noordkant van de Taag loopt en in Oeiras stopt.

Onze eerste stop was Belém, een buitenwijk aan de rivier waar onder andere diverse monumenten en musea te vinden zijn die verband houden met het Portugese tijdperk van de ontdekkingen. Voor ons zeelieden was de 50 meter lange mozaïek van de Kompasroos, die de zeeroutes toont die de Portugese karakelen en karvelen in de 15e eeuw openden, het interessantst.^th en 16^th eeuw, en het Maritiem Museum dat meer details laat zien over hoe deze Portugese ontdekkingsreizen zich destijds ontvouwden. Echt fascinerend!

Temeer daar deze ontdekkingsreizen niet veel aandacht krijgen, noch in de Angelsaksische noch in de Nederlandse cultuur. De eerste kent zijn eigen ontdekkingsreizigers, zoals Cook, die een belangrijke rol speelden bij de vestiging van het Britse koloniale rijk. De Nederlanders daarentegen hebben hun 'zeehelden', oftewel admiraals, die met succes de Portugezen bestreden om hun koloniën (en bijbehorende handelsroutes) te stelen en bijdroegen aan de vestiging van het Nederlandse koloniale rijk.

De andere plek die we graag wilden bezoeken, was het graf van Vasco da Gama in het Jerónimos-klooster – vereeuwigd als Vasco Pyjama en zijn eend om de weg te wijzen door de overleden Australische cartoonist Michael Leunig. Maar gezien de extreem lange rijen voor het klooster en de extreem wrede manier waarop hij met de lokale bevolking in de Portugese koloniën omging, vonden we dat we hem zonder al te veel zorgen konden overslaan.

Alfama en Bairro Alto

Nadat we genoten hadden van het stadscentrum van Porto (behalve de hordes toeristen), dachten we dat we ook het stadscentrum van Lissabon zouden gaan verkennen (we verwachtten hordes toeristen). We dachten daarbij met name aan de twee oudere wijken Alfama en Bairro Alto.

In Alfama bezochten we het Castelo de São Jorge, dat, zoals zo vaak bij kastelen, bovenop een heuvel lag. Het was een lange en hete klim door de smalle straatjes van Lissabon. Gelukkig konden we onderweg even pauzeren in een van de vele ijssalons. We konden nog een paar ijssalons bezoeken en de verleiding was groot.

Eenmaal boven op de heuvel en binnen in het kasteel genoten we van het spectaculaire uitzicht in alle richtingen. Ongebruikelijk voor ons, namen we deel aan wat een zeer interessante rondleiding bleek te zijn en leerden we dat het oudste bewijs van een nederzetting in het kasteel dateert uit de 7e eeuw voor Christus. Dit werd gevolgd door de gebruikelijke Europese manier van opeenvolgende nederzettingen door wie er destijds ook langskwam, in dit geval Feniciërs, Grieken, Romeinen, Visigoten, Moren en waarschijnlijk nog een paar anderen onderweg.

We leerden ook alles over kasteeloorlogvoering, met ingangen die zo ontworpen waren dat ze naar beneden liepen, zodat bloed en ingewanden van de soldaten aan de frontlinie naar de achterste troepen stroomden die het kasteel probeerden binnen te dringen – bruut en ongetwijfeld aanzienlijk bijdragend aan de toch al gruwelijke omstandigheden van de strijd. Andere voormalige bewoners waren de Moorse elite, die in de 12e eeuw werd verdreven; de overblijfselen van hun huizen bevinden zich nog steeds binnen de kasteelmuren. Het kasteel werd grondig gerenoveerd onder het bewind van dictator Salazar en is nu een nationaal monument en museum.

Bairro Alto bleek een beetje een teleurstelling. De oude buurt is overgenomen door (nacht)clubs die Engelse muziek draaien, vermoedelijk gericht op Britse toeristen tijdens vrijgezellenfeesten, of op avonden waarop ze zo dronken mogelijk willen worden. Afgezien van deze onopvallende drinkgelegenheden was alles bedekt met lelijke graffiti, wat helaas steeds vaker lijkt te gebeuren naarmate we zuidelijker komen.

De twee fadobars die Paula ons aanraadde, waren alleen toegankelijk via reserveringen, inclusief diner, en tegen (zoals Paula al had gewaarschuwd) exorbitante prijzen. Wat een schande voor wat nog niet zo lang geleden een spectaculaire buurt moet zijn geweest!

Desondanks hebben we nog heerlijk gegeten in een van de vele visrestaurants en zijn we daarna langzaam teruggegaan naar Yuma om ons voor te bereiden op het vertrek.